Welke bijwerkingen kunnen optreden bij het gebruik van pijnmedicatie?

Bij ernstige pijn kan de dokter je pijnmedicatie (opiaten) voorschrijven. Voorbeelden van zulke pijnmedicatie zijn: morfine, oxycodon, fentanyl en tramadol. Steeds meer mensen gebruiken opiaten. In 2010 waren het er ongeveer 650.000, in 2017 ongeveer één miljoen.1 Opiaten blokkeren de pijnsignalen in de hersenen. Helaas kunnen ze ook bijwerkingen geven.2 Welke dat zijn, lees je in dit blog.

Bijwerkingen van opiaten

Wie opiaten gebruikt, kan ook last krijgen van bijwerkingen. Zo komen misselijkheid, sufheid en verwardheid veel voor. Andere vervelende bijwerkingen, zoals slaapproblemen, hoofdpijn en jeuk, komen gelukkig minder vaak voor.2 De meeste bijwerkingen verdwijnen na een paar dagen. Voor één bijwerking geldt dat niet: verstopping, ook wel obstipatie genoemd. Uit onderzoek blijkt dat tot 8 op de 10 patiënten die voor chronische pijn worden behandeld met pijnmedicatie, last heeft van obstipatie.3

Misselijkheid

De eerste dagen na de start van het gebruik van een opiaat, voel je je vaak misselijk. Meestal verdwijnt de misselijkheid na een paar dagen tot een week. Blijft de misselijkheid toch lang aanhouden, of is die erg hevig? Overleg dan met je (huis)arts of je hier medicijnen voor kunt krijgen.3,4

Sufheid en slaperigheid

Als je opiaten gebruikt, dan kun je je de eerste tijd suf en slaperig voelen. Het is moeilijk om ergens je aandacht bij te houden. Daarom zal de (huis)arts je aanraden om niet deel te nemen aan het verkeer. De kans op ongelukken is namelijk groter.4 

Obstipatie

Pijnmedicatie blokkeert de pijnsignalen in je hersenen. Maar het verstoort ook het signaal naar de darmen om in beweging te komen. Daardoor werken je darmen veel trager dan normaal. Deze bijwerking ontstaat vaak een paar dagen nadat je begonnen bent met pijnmedicatie en gaat niet vanzelf over. Wat je kan merken van obstipatie:5


  1. hard moeten persen om te ontlasten;

  2. klonterige, harde keutels;

  3. gevoel dat je nog niet klaar bent na het ontlasten;

  4. gevoel dat er een blokkade rond de anus zit;

  5. ontlasting met je vingers moeten verwijderen;

  6. minder dan drie keer per week spontaan kunnen ontlasten.


Heb jij twee of meerdere van deze klachten? Praat er dan over met je (huis)arts, verpleegkundige of apotheker. Vaak zijn je klachten goed te verlichten of te verhelpen.


[1] Maike H.J. Schepens MHJ, Leusink M, de Vries S. Toename in extramuraal opioïdgebruik in Nederland. Nederlands Tijdschrift Geneeskunde. 2019;163.

[2] Kalso E, Edwards J, Moore R et al. Pain. 2004; 112:372-380.

[3] Bell TJ, Panchal SJ, Miaskowski C, et al. Pain Med. 2009;10:35–42.

[4] De Jong L, Janssen PGH, Keizer D, et al. NHG-Standaard Pijn. 2018. Available from: https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-pijn.

[5] Farmer AD, Drewes AM, Chiarioi G et al. United European Gastroenterol J. 2019;7(1):7-20.



Wat kun je doen tegen obstipatie door pijnmedicatie?

Obstipatie kan een grote invloed hebben op je leven. Gelukkig hoef je niet rond te blijven lopen met obstipatieklachten. Om te beginnen kun je zelf dingen doen.